De Leerzone tussen Comfort en Angst

Een nieuwe taal

In de afgelopen periode heb ik geprobeerd om Arabisch te leren. Ik ken nu het alfabet en enkele eenvoudige zinnen. Ismi Marieke, ana ustedha al-lugha al-holandyyia (Fonetisch). Ik heet Marieke, ik ben docent Nederlands.

Eerlijk is eerlijk: het is me best tegengevallen. In het verleden leerde ik Engels, Frans, Duits, Italiaans en een beetje Spaans. Dat ging me altijd best gemakkelijk af.

Maar nu, in het Arabisch voelde het alsof ik een nieuwe soort wiskunde aan het leren was. Mijn brein schoot alle kanten op. Ik begon drie keer opnieuw met een beginnerscursus die ik niet afmaakte en ik verbleef twee keer een week in Rabat.

Taal in je omgeving

Daarna besloot ik mijn plan om Arabisch te leren voorlopig te laten rusten totdat ik meer tijd heb om in een Arabisch land te verblijven en de taal daar te leren. Want een taal leren als je in de omgeving steeds deze taal hoort of leest is veel effectiever en leuker weet ik uit ervaring. Vooral als je net zoals ik graag leert door het geleerde meteen toe te passen. (Ervaringsleren)

Dat is in het Arabisch lastiger, omdat er zowel een geschreven variant Modern Standaard Arabisch (MSA) als een gesproken variant (dialect) bestaat die per land of regio erg verschilt. Het heeft mijn respect voor mijn Arabischtalige cursisten die Nederlands proberen te leren enorm vergroot.

Ontcijferen

Als je een taal leert met een ander alfabet, is lezen en schrijven een stuk moeilijker. Ik merkte dat ik een erg trage lezer was. Letter voor letter ontcijferde ik de tekens, om vervolgens nog te moeten bedenken wat de betekenis van het woord was. De uitspraak bleek eigenlijk gemakkelijker dan verwacht: veel klanken in het Arabisch komen ook voor in het Nederlands.

Toch kon ik in de praktijk weinig met het formele Arabisch dat ik leerde in de les. In het dagelijks leven spreken mensen een dialect. Je moet als taalleerder dan kiezen of je Marokkaans, Egyptisch of een ander dialect wilt leren. Maar naast een doener ben ik toch ook iemand die graag eerst de basis goed leert en analyseert voordat ik ga spreken. Een denker die liever niet te veel fouten maakt.

Faalangst

Dit geldt voor veel cursisten. Vaak heb je meerdere leerstijlen en verschilt per situatie welke stijl je inzet. Niet zelden komt hierbij ook faalangst om de hoek kijken. De angst om fouten te maken en jezelf belachelijk te maken. Een taal leren kan je zo angstig maken dat je in paniek raakt en blokkeert. Betekent dit dat je dan maar beter met spreken kan wachten tot je je veilig genoeg voelt?

Nee. Een veilige leeromgeving waarin fouten maken mag en zelfs als een positieve leerervaring wordt gezien is zeker van belang. Maar het moet ook weer niet te comfortabel worden. Als je te veel in je comfortzone blijft zitten, leer je minder. Als je jezelf te veel uitdaagt, word je te angstig en blokkeer je. De balans is belangrijk.

Leerzone

Vanaf de eerste les spreek ik Nederlands met mijn cursisten. Sommigen vinden dat erg beangstigend, dus natuurlijk gebruik ik Engels als steuntaal. Maar na enkele weken zijn ze vaak aangenaam verrast over de hoeveelheid woorden en zinnen die ze inmiddels kunnen verstaan en zelfs spreken.

Learning Zone Model by Tom Senniger

De situatie waarin effectief leren plaatsvindt wordt ook wel de Leerzone genoemd. Je bevindt je dan in een leersituatie die uitdagend is, maar niet te eng. Je voelt gezonde spanning. Je krijgt energie en inspiratie. Je leert.

Stap voor stap

Ooit las ik het boek Feel the Fear and do it Anyway van Dr. Susan Jeffers. Ik leerde dat zolang we nieuwe dingen proberen, we angst blijven voelen. De angst wordt pas kleiner als we toch doen waar we bang voor zijn. Ervaringen geven ons zelfvertrouwen. Stap voor stap.

Daarom geloof ik ook in het belang van leren buiten de les. Heb je in de les geleerd hoe je iets moet bestellen? Ga dan na de les naar een café of restaurant om dit echt te doen. Heb je nieuwe woorden geleerd voor groente en fruit? Ga buiten de les naar de markt of de groenteboer en koop daar iets. Zo wordt taalleren leuk en overwin je tegelijkertijd je angst.